Ernstig astma: als de natuurlijke afweer tegen ons werkt

In Nederland hebben ongeveer 13.500 mensen (3,6 procent van de volwassenen met astma) ernstig astma. [1] Een gewone dag is voor hen een buitengewone inspanning. In de woorden van een patiënt: 'Ik moet alles plannen rond mijn longen.' Voor een deel van de patiënten gloort er hoop. Dankzij kennis van een bepaalde witte bloedcel: de eosinofiel.

635.000 mensen met astma

Er leven in Nederland 635.000 mensen met astma. Naar schatting 3,6% in Nederland heeft ernstig astma [1]. Deze patiënten worstelen om de symptomen van de ziekte onder controle te krijgen. Zelfs wanneer ze hoge doses medicijnen gebruiken, hebben ze astma-aanvallen. Ze leven voortdurend in de angst van een nieuwe benauwdheidsaanval.

Niet alle astma is hetzelfde

Astma is een chronische longziekte waarbij ontsteking in de longen de luchtwegen vernauwt. Dit kan leiden tot hoesten, een piepende ademhaling, benauwdheid en buiten adem zijn. Als deze verschijnselen verergeren, kan dat leiden tot een astma-aanval.

De meeste patiënten kunnen door dagelijks gebruik van medicijnen hun astma onder controle houden. Maar patiënten die ondanks hoge doseringen van de standaard behandeling en het uitsluiten van andere oorzaken nog steeds astma- of longaanvallen hebben, kunnen de diagnose ‘ernstig astma’ krijgen. 

Onderzoek toont aan dat niet alle astma hetzelfde is. De oorzaak en het type ontsteking kunnen verschillen. Bij sommige mensen wordt de ontsteking veroorzaakt door een allergische reactie, bijvoorbeeld tegen huisstofmijt, pollen of schimmels.

Er zijn ook patiënten bij wie hun eigen lichaam zich tegen hen keert.

Eosinofielen

We hebben allemaal eosinofielen in ons lichaam. Dat zijn een bepaald type witte bloedcellen, gemaakt in ons beenmerg. Ze vormen een belangrijk onderdeel van ons immuunsysteem.

Eosinofielen zitten vooral in de darm, en vallen parasieten aan. Samen met de andere witte bloedcellen beschermen ze ons tegen infecties. [2] 

Bij sommige mensen geven eosinofielen problemen. Dat is het geval bij ruim de helft van de patiënten met ernstig astma. Zij hebben een te hoog aantal eosinofielen. Die veroorzaken ontsteking en zwelling van de luchtwegen die zuurstof naar de longen moeten aanvoeren. Dat maakt het ademhalen moeilijker. En het vergroot het risico op een astma-aanval. We spreken dan van ernstig, eosinofiel astma.

Biomarkers

Eosinofielen zijn een biomarker. Een biomarker is een molecuul, gen of kenmerk waardoor een bepaalde ziekte kan worden herkend. Door te begrijpen hoe biomarkers werken - en welke rol ze spelen in het lichaam - kunnen wetenschappers behandelingen ontwikkelen die zijn afgestemd op de specifieke behoeften van individuele patiënten.

"Inzicht in de manier waarop biologie bij verschillende mensen anders werkt, vormt de kern van de gepersonaliseerde behandeling: dat betekent dat we heel gericht zouden kunnen behandelen. Het helpt ons om de juiste behandeling aan de juiste patiënt te kunnen aanbieden", zegt Steve Yancey, ontwikkelingsleider respiratoire geneesmiddelen bij GSK.

Deze erkenning heeft ertoe geleid dat wetenschappers biologische medicijnen hebben ontwikkeld - geproduceerd door levende cellen, in plaats van een chemisch proces - waarvan wordt aangenomen dat ze ernstige astma behandelen. Sommige van deze middelen normaliseren het aantal eosinofielen in het bloed. Een eenvoudige bloedtest kan helpen om patiënten te identificeren die het meest waarschijnlijk baat hebben bij het normaliseren van eosinofielen in het bloed.

Naarmate het begrip van astma toeneemt, onderzoeken wetenschappers of eosinofielen breder als biomarker kunnen worden gebruikt bij astma en andere ziektebeelden.

 

Referenties

  1. Hekking PPW et al. J Allergy Clin Immunol 2015; 135: 896-902.
  2. Albers FC, et al. Biologic treatment eligibility for real-world patients with severe asthma: The IDEAL study. J Asthma. 2018 Feb;55(2):152-160.